Abate

၁။  Abate သည္ ၁% တဲမီေဖာ့ေဆးျဖစ္သည္။ သဲ (၉၉)ဆ၊ တဲမီေဖာ့ေဆး တစ္ဆ ေရာစပ္ ထား သည္။ ေရထဲထည့္လိုက္လွ်င္ သဲမ်ားသည္ ေရရွိေသာ အိုး၊ကန္၏ ေအာက္ေျခသို႔က်သြားျပီး ေဆးမ်ားသည္ အိုး၏အတြင္းနံရံတြင္ ကပ္ေနသည္။ ထို့ေၾကာင့္ ေဆးမခတ္မီ အိုးခြက္မ်ားကို တိုက္ခ်ြတ္ေဆးေၾကာျပီး ေရအျပည့္ျဖည့္ထားရန္နွင္  ေဆးခတ္  မည့္အခ်ိန္ကို ၾကိဳတင္ေၾကျငာထားရန္လိုအပ္သည္။ အဘိတ္ခတ္ျပီး  ေရကို သြန္လိုလ်င္ အိုး၏အတြင္းနံရံကို တိုက္ခ်ြတ္ေဆးေၾကာျခင္း မျပဳရပါ။ေရလိုကထပ္ထည့္နိုင္ သည္။

၂။ တဲမီေဖာ့ေဆးသည္ ျခင္ေလာက္လန္းကိုသာေသေစသည္။ ပိုးတံုးလံုး(Pupa)ကို မေသေစပါ။ပိုးတံုးလံုး ရွိေသာေရကို သြန္ျပီးမွေဆးခတ္ပါ။

၃။ ေဆးအာနိသင္ (၂)လမွ (၃)လအထိ ရွိသည္။

၄။ အညႊန္းအတိုင္း ေဆးခတ္ထားေသာေရကို ေသာက္နိုင္သံုးနိုင္သည္။

ေရဂါလံတြက္ျခင္း

ေလးေထာင့္ေရကန္ = အလ်ား(ေပ)X အနံ (ေပ)X အၿမင့္ (ေပ) X ၆.၂၅

ေက်ာက္စည္အ၀ိုင္း =  5  X အခ်င္း(ေပ)x အခ်င္း(ေပ)x အၿမင့္ (ေပ)

ဇြန္းတြက္ျခင္း   (ေရ ၁၀ ဂါလံ= (1) Teaspoon = ၅  ဂရမ္ )

အလ်ား(၁၀)X အနံ (၁၀)X အၿမင့္ (၁၀) X ၆.၂၅ = ၆၂၅၀ ဂါလံ /၁၀ = ၆၂၅  ဇြန္း =ေဆး ၃၁၂၅  ဂရမ္

5  X အခ်င္း(၁၀)x အခ်င္း(၁၀)x အၿမင့္ (၁၀)= ၅၀၀၀ ဂါလံ/ ၁၀ = ၅၀၀ ဇြန္း X ၅ ဂရမ္=ေဆး  ၂၅၀၀ ဂရမ္ = နို့ဆီဗူး ၅ ဗူး

ထို႔ေၾကာင့္ ေရေလွာင္ကန္ၾကီးမ်ားတြင္ ျခင္ေလာက္လန္းစားငါးေမြးပါ ။

အဘိတ္ေဆးခတ္နည္းလမ္းညႊန္

၁။  ျမိဳ႔နယ္/ရပ္ကြက္/ေက်းရြာအဆင့္ အသိေပးေဆြးေနြးျခင္း

၂။ သင္တန္းေပးျခင္း၊ အဏုစိတ္စီမံခ်က္ေရးဆြဲျခင္း(ေဆးခတ္နည္း၊ ေဆးခတ္ရန္ေနရာ ေရြးခ်ယ္ 

    နည္း)

၃။ ေဆးခတ္အဖြဲ႔ဖြဲ႔စည္းျခင္းနွင့္ ၾကီးၾကပ္ျခင္း

    ေဆးခတ္အဖြဲ႔တြြင္ အနည္းဆံုးလူ(၃)ဦး ပါရမည္။ (အဘိတ္အေၾကာင္းပညာေပးရန္၊ 

    လိုအပ္ေသာေဆးတြက္ခ်က္ရန္၊ ေဆးခတ္ရန္၊ ေဆးခတ္ပံုစံတြင္ ေရးမွတ္ရန္)

    က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းမ်ားမွ ၾကီးၾကပ္ရန္

၄။ မလွယ္ႏိုင္ေသာကန္ၾကီးမ်ားႏွင့္ေက်ာက္စည္မ်ားတြင္ Abate ခပ္ရန္တြက္နည္း

ျမန္မာျပည္မွာ အဘိတ္ abate (1%Temephos (S-G) sand granules) ကို ၂၀၀၀ ခုနွစ္ခန့္ကပင္ ေမာ္လျမိဳင္တြင္ survey အေနနွင့္စတင္သံုးစြဲခဲ့သည္။ ၂၀၀၅ ခုနွစ္ခန့္တြင္ရန္ကုန္တိုင္းနွင့္ ျပည္နယ္တိုင္းအခ်ိဳ့ တြင္ သြးလြန္တုပ္ေကြးအျဖစ္မ်ားေသာ ရပ္ကြက္မ်ားတြင္ သံုးစြဲခဲ ့သည္။

  ၂၀၀၈ ခုနွစ္တြင္ နာဂစ္ျဖစ္ျပီးေနာက္ abate ကို က်ယ္က်ယ္ျပန့္ျပန့္သံုးစြဲလာၾကသည္။

ေဆးခတ္ရန္ေနရာေရြးခ်ယ္ျခင္း

-      ေဆးခတ္ခ်ိန္တြင္ အျဖစ္မ်ားေသာ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာမ်ား၊ ၄င္းနွင့္ ထိစပ္ေနေသာ ရပ္ကြက္ေက်းရြာမ်ား

-      ယခင္နွစ္တြင္ အျဖစ္မ်ားေသာ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာမ်ားမွ လြဲ၍ ၄င္းနွင့္ ထိစပ္ေနေသာ ရပ္ကြက္ေက်းရြာမ်ား

-      နွစ္စ ဇန္န၀ါရီလမွစ၍ လူနာရွိေသာ ရပ္ကြက္/ေက်းရြာမ်ား

ေသြးလြန္တုပ္ေကြး ျဖစ္နိုင္ေျခအမ်ားဆံုးရွိေသာ (Dengue Sensitive area)မ်ား   

၅ နွစ္စာ Data (လူနာစာရင္း) မွန္ခဲ့ရင္ အဲ့ဒီ data ကို ၾကည့္ျပီး ခပ္မဲ့ေနရာကို ေရြးလို့ရတယ္ ။ ခက္တာက ျမန္မာျပည္မွာ ဟိုဘက္ရပ္ကြက္ကိုလိုအပ္လို့ခပ္ရင္ ဒီဘက္ရပ္ကြက္က သူတို့ကိုခပ္မေပးလို့ေအာ္မယ္။ ျပည္သူနားလည္ဘို့အေရးၾကီးတယ္ ။ သတင္းပို့နည္းစနစ္မခိုင္မာေသးတဲ့ အျပင္

လူနာစာရင္း ေသြးလြန္တုပ္ေကြး(ျဖစ္/ေသ)ကို ေလ်ါ့ခ်ခ်င္လို့ စာရင္းေဖ်ာက္ခဲ့ၾကရတဲ့ ျမန္မာျပည္မွာေတာ့ (လူနာစာရင္း) မမွန္။

ဒီေတာ့တစ္ခ်က္ခုတ္နွစ္ခ်က္ျပတ္ လူနာေတြ့ေၾကာင္းသတင္းပို့ရင္ ကာကြယ္နွိမ္နင္း ( Mass Larviciding activity ) အပါအ၀င္ေပါ့ က်န္းမာေရးဌာနက မေႏွးအျမန္ ေဆာင္ရြက္ရန္(မွတ္ခ်က္ -လမ္းစရိတ္ လခထဲကသံုး ) ။ နတ္ပန္းအိုး မျဖစ္မေနခပ္။ ဘုရားပန္းအိုးအိမ္ရွင္ကပံုမွန္မလဲဘူးလို့ထင္ရင္ခပ္ထားခ့ဲ။ အဘိတ္ပမာဏ လက္ညွဳိး၊ လက္မ၊ လက္ခလယ္ သံုးေခ်ာင္းထဲ ပါသေလာက္ ယူခပ္။

အခ်ိဳ့နိုင္ငံေတြမွာ Abate Campaign ရွိတယ္။  ၂ လ ၃ လ တစ္ၾကိမ္ခပ္ၾကတယ္။ ဒါ့ေၾကာင့္ပိုးေလာက္လန္းက Abate ကို ေဆးယဥ္သြားတာေတြ ရွိတယ္။

ခပ္တဲ႔ဝန္ထမ္းေတြကို Supervision အေရးၾကီးတယ္။ dose မွန္ဘို့ Guideline အတိုင္းလိုက္နာဘို့ ။